Mądre kościelne dokumenty mówią, że Eucharystia jest źródłem i szczytem całego życia chrześcijańskiego. Dlatego dzisiaj o obecności Pana Jezusa w Eucharystii. Zacznijmy od tego, że Biblia nie mówi nam, w jaki sposób to wszystko się dzieje. Pamiętamy słowa Jezusa "To jest Ciało Moje" i "To jest Krew Moja", a także całą mowę z Kafarnaum (po rozmnożeniu chleba; faryzeuszom się nie podobało), ale kwestia "jak" to już późniejsza praca teologów i Ducha Świętego ;) Na początku (przez jakiś 1000 lat) był spokój - żadnych sporów. Powszechne było spożywanie Eucharystii pod dwiema postaciami. Poglądy z tamtych czasów można skrótowo ująć w myśli, że pomiędzy Chlebem i Winem a Ciałem i Krwią Pańską zachodzą podobne relacje jak pomiędzy obrazem a jego pierwowzorem. Jest to jakiś rodzaj obecności (kto nigdy nie uśmiechnął się do zdjęcia, niech pierwszy rzuci albumem), ale niedoskonały. (Jeśli kojarzysz legendę o platońskiej jaskini - to coś w ten deseń, ja już nie będę tego rozwijać). Pierwszy poważny spór (a spory w teologii są fajne, bo zbliżają nas do prawdy) wybuchł na przełomie I i II tysiąclecia. W IX wieku dwóch francuskich benedyktynów: Radbertus i Ratramnus napisało dwie książki o takim samym tytule, ale przedstawiające dwa odmienne, skrajne stanowiska. Radbertus uważał, że w Chlebie i Winie mamy obecne historyczne Ciało Jezusa (dziś mógłby nawoływać do badań DNA). Odbicia tych poglądów czasem słyszymy, kiedy ktoś namawia do przyjścia na adorację, bo "Pan Jezus stoi sam w tej kaplicy, zimno Mu...." itd. Z drugiej strony mamy Ratramnusa i jego teorię, że Chleb i Wino to tylko znak tego, że uwielbione Ciało Pana Jezusa znajduje się w niebie. Trochę jak pamiątka z wakacji... Dziś już wiemy, że ani jeden, ani drugi, nie miał racji, ale w tamtych czasach obaj mieli zwolenników. Najgłośniejszym był Berengariusz z Tours. Był zwolennikiem Ratramnusa, i kiedy jego nauczanie doszło do Rzymu, wezwano go, żeby wyjaśnić sprawę. Był rok 1059. Berengariusz złożył wyznanie wiary, problem w tym, że jego tekst przygotowywał... zwolennik Radbertusa. Można więc powiedzieć, że aby odwołać jedną herezję, kazano mu wyznać drugą... Jak tylko Berengariusz wyjechał z Rzymu, wrócił do swoich poglądów. Po 20 latach wezwali go znów, ale tym razem tekst Wyznania wiary był doskonalszy i zawierał złoty środek - w Eucharystii jest substancja Ciała i Krwi Pańskiej. (Ponoć Berengariusz i tak powrócił do swoich poglądów, ale termin został.) Zanim dojdziemy do IV Soboru Laterańskiego, trzeba się cofnąć do Arystotelesa. Uważał on, że wszystko składa się z substancji i przypadłości. Substancję moglibyśmy nazwać istotą rzeczy, a przypadłości - jej cechami. Bardziej obrazowo - substancją kubka jest to, co sprawia, że jest on kubkiem (czyli naczyniem, z którego można pić napoje (różnym od szklanki) itp.), a jego przypadłościami - kolor, kształt, deseń i tak dalej - wszystko to, czego zmiana nie sprawi, że kubek przestanie być kubkiem. Nooo... A więc Sobór. 1215 rok, Rzym (Bazylika na Lateranie). Sobór ogłasza, że we mszy świętej zachodzi (trudne słowo): trans-substancja-cja. Czyli substancja (patrz wyżej) chleba i wina przemienia się w substancję Ciała i Krwi. Żeby było ciekawiej, nie zmieniają się przypadłości (dlatego dziś produkuje się bezglutenowe hostie dla chorych na celiakię na przykład). Warto pamiętać, że słowo substancja trzeba rozumieć właśnie filozoficznie, a nie chemicznie - nie zmienia się skład chemiczny ani chleba, ani wina. Ponieważ jest to przemiana trwała, zaczął się kult Najświętszego Sakramentu (z tego czasu pochodzi też święto Bożego Ciała). Po polsku nazywamy to "Przeistoczeniem", bo właśnie ta istota chleba czy wina się zmienia. Takie nauczanie w zasadzie mamy do dziś. Sobór Trydencki ujął je w ramy dogmatu, pisząc w 1556: przez konsekrację chleba i wina dokonuje się przemiana całej substancji chleba w substancję Ciała Chrystusa Pana i całej substancji wina w substancję Jego Krwi Trochę inne zdanie mają w zasadzie wszyscy protestanci (choć często każdy inaczej), po Soborze Watykańskim II też się pojawiły różne teorie (głównie po to, aby "ułatwić zrozumienie" - problem polega na tym, że zamieniono jedne trudne słowa innymi trudnymi słowami... z domieszką drobnych herezji ;)). Może to być wątek do rozwinięcia w przyszłości, jeśli będzie zainteresowanie :) Komentarze są dla Was.